 |  | |||
 | | | | |
 | |
| |
Een dagje shoppen bij Hub van Laar... First Class Brass Limited reisverslag |
Yamaha YTR-9335NYS
Met de “Artist Model”-serie probeert Yamaha tegemoet te komen aan de hoge eisen die de professionele trompettist stelt aan een instrument. Bob Malone, “lead brass designer” voor Yamaha, en Yamaha-artiest Robert Sullivan zijn de bedenkers van deze Bb-trompet. De YTR-9335NYS zal op de Frankfurter Messe gepresenteerd worden, maar ik had het genoegen om hem al eerder te kunnen testen dankzij een vroege levering aan Atelier Pfeiffer.
Een koerswijziging
Met de “Artist Model”-serie is Yamaha een nieuwe koers ingeslagen wat betreft de manier waarop trompetten ontworpen en getest worden. Het is wel duidelijk dat Bob Malone sinds zijn aanstelling als hoofdontwerper van koperen blaasinstrumenten in 2001 een grote stempel heeft gedrukt op deze koerswijziging. Veel van zijn kennis en van zijn inmiddels bekende “Malone Conversions” is terug te vinden in de nieuwste lichting trompetten. Er wordt nu veel nauwer samengewerkt met verschillende Yamaha-artiesten zoals John Hagstrom (YTR-9445CHS en YTR-9335CHS), Robert Sullivan (YTR-9445NYS en YTR-9335NYS) maar ook met Wayne Bergeron (YTR-8335LA) en Bobby Shew (YTR-8310Z). Robert Sullivan was 11 jaar lang tweede solotrompettist bij de New York Philharmonic Orchestra, vandaar de aanduiding “NY”. Hij heeft nu dezelfde betrekking bij de Cleveland Orchestra. Ik zou me kunnen indenken dat de aanduiding “NY” ook een verwijzing is naar de Vincent Bach Stradivarius modellen uit de beroemde New York-periode. In deze nieuwe Yamaha-trompet tref je in ieder geval overeenkomsten aan met deze legendarische trompetserie. Het is een trend bij Yamaha maar ook bij Conn-Selmer, om het beste van vintage Bach-trompetten te combineren met de wetenschap van nu. De Vincent Bach Stradivarius 197 en 198, de nieuwe Vincent Bach “Chicago” C-trompet die binnenkort uitkomt en de nieuwste modellen van Yamaha zoals de YTR-8310Z, de YTR-8335LA en de “Artist Model”-serie, zijn qua bouwwijze allemaal gebaseerd op de vintage Bach-trompetten uit de “New York periode”. Vooral de beker met franse rand, de variabele wanddikte en de nauwere bouwwijze doen denken aan die periode. Ik moet zeggen dat ik erg blij ben met deze ontwikkeling: je merkt dat de nieuwe lichting trompetten veel rijker van klank is en beter aanspreekt dan de voorgangers uit de Xeno 8000-serie.
Het ontwerp
Als je de trompet voor het eerst in je handen hebt krijg je niet de indruk dat je met een topmodel te maken hebt; alleen de gravering op de beker verraadt dat het om een Artist Model gaat. Pas bij nadere bestudering van de details merk je dat er, ook aan de kleinste onderdelen veel aandacht is besteed. De grootste uiterlijke verandering is dat de borgschroef nu aan de buitenkant van de derde stembuis zit. De positie van de borgschroef heeft invloed op de eigenschappen van het gehele instrument. De kop van de schroef is bovendien uitgeboord waardoor deze iets lichter wordt. Dit schijnt vooral invloed te hebben op de boventonenreeks van noten die je speelt met behulp van het derde ventiel. De MB2 mondpijp die op de YTR-9335NYS gemonteerd is, is een oude bekende voor trompettisten die al eerder kennis gemaakt hebben met “Malone Conversions”. Bob Malone had deze pijp al ontwikkeld voordat hij bij Yamaha werkte. De MB2 is de meer “symfonische” variant hiervan. Hij loopt sneller wijd uit, waardoor de luchtdoorstroming wordt bevorderd (“free blowing”). De diameter aan het begin van de mondpijp is iets kleiner om voldoende weerstand te houden. Door de MB2 krijgt de trompet een iets donkerder, breed (symfonisch) geluid en spreekt zij beter aan. Bovendien zijn de “slots” iets ruimer, d.w.z. de kern van de noten is iets groter. Verder verbetert de MB2 de intonatie.
De rest van de trompet is ranker gebouwd, d.w.z. de steunen tussen de mondpijp en de beker zijn iets korter en ook iets dunner. Ook dit lijkt overgenomen van de vintage trompetten uit de jaren ’30, ’40 en ‘50, die ook een slanke bouwwijze hadden. Dit zorgt ervoor dat de trompet sneller aanspreekt en dat de vibraties efficiënter worden doorgegeven. De beker heeft een variabele wanddikte, dus de beker loopt iets dunner uit. De beker is voorzien van een zogenaamde Franse rand (“French bead”). Dat betekent dat de rand niet rond is maar platter en breder, er zit een halfronde draad in (“low dome wire”). Hierdoor is de rand van de beker scherper, hetgeen een betere projectie oplevert. De lasnaad zit weer aan de zijkant en niet meer aan de onderkant, net zoals bij de vintage Bach trompetten. Dit type beker is weer helemaal terug van weggeweest en zorgt voor een rijke, volle klank, een betere respons en, zoals gezegd, betere projectie. Omdat zo’n beker veel moeilijker te maken is en daardoor duurder is om te produceren, is hij lange tijd niet meer toegepast. Selmer is in 1965, nadat zij de Vincent Bach fabriek had opgekocht, gestopt met het maken van dit soort bekers. Dit drukte de kosten en men kon zo de productie opschroeven. Yamaha heeft een techniek ontwikkelt waardoor men deze beker toch in grote series kan produceren. De beker lijkt qua vorm op de Bach 37 beker. De YTR-9335NYS is alleen verzilverd verkrijgbaar en heeft een ML boring. Er zit overigens geen waterklep op de derde stembuis. Dat zou teveel verstoring geven. De waterklep op de stembuis zit op een hogere steun, dat verbetert de weerstand en de algemene klankeigenschappen.
Speeleigenschappen
Zoals je mag verwachten spreekt de trompet erg goed aan en zij stemt zeer goed: zelfs de lage D behoeft nauwelijks correctie. De noten klikken goed op hun plek maar vloeien ook goed in elkaar over. De trompet blijft mooi vol klinken van het lage naar het hoge register en blaast lekker door. Hij klinkt dus lekker open maar projecteert ook verbazingwekkend goed, veel beter dan ik had verwacht. Je krijgt veel terug van het geluid, maar hij straalt ook breed uit. Dit alles moet met de rijkere klank te maken hebben: het geluid bevat meer boventonen. Ik heb dit als bijzonder prettig ervaren en ik heb deze eigenschap nog niet in deze mate teruggevonden bij soortgelijke modellen van concurrenten. Net zoals de YTR-9445CHS kan de trompet goed “zingen”. Ik bedoel hiermee dat je veel hoge boventonen hoort als je een stevig tutti of een hogere frase speelt. Die rijkere en diepere klank die de Xeno 8000-serie een beetje mist is bij deze nieuwe Artist Model-serie voldoende aanwezig. Je merkt ook dat hij lekker vol blijft klinken en wat breder uitstraalt door toepassing van de MB2 mondpijp. De trompet is zoals gezegd met de klassieke trompettist Robert Sullivan ontworpen, maar inmiddels spelen jazztrompettisten zoals Nicholas Payton er ook op. Je dan ook zou mogen verwachten dat zij voor een sectieblazer in een bigband of popband minder interessant zou zijn, maar, als je een ondieper mondstuk gebruikt vind ik haar goed functioneren in een bigband. Een beetje meer weerstand in het hoge register zou misschien nog beter zijn, zodat je iets sneller een “randje” of “sizzle” op het geluid krijgt. Zij klonk echter zeker goed en kwam goed door. Ik moest in het hogere register (boven C3) iets meer mijn best doen omdat de noten er door de wijdere “slots” iets minder vanzelf “inklikken”. Dat heeft natuurlijk met de MB2 mondpijp te maken. De Yamaha mengt goed in de sectie, niet zo verwonderlijk want daar is zij tenslotte voor gebouwd. De YTR-9335NYS klinkt met het bijbehorende mondstuk (17B4 = VB 1-1/4C) een stuk voller en warmer en is in eerste instantie bedacht als een Bb-trompet voor de klassieke trompettist. Yamaha brengt niet voor niets een bij elkaar horende Bb- en C-trompet uit in de New York-lijn en een Bb- en C-trompet in de Chicago-lijn. De overgang van C naar Bb en andersom zal minder groot zijn als je beide trompetten uit dezelfde serie speelt.
De afwerking
Mijn testmodel had wel iets beter afgewerkt kunnen worden. De ventielen zaten nog vol slijpsel, waardoor ze in het begin erg slecht liepen. Vooral het tweede ventiel schuurde nogal irritant en bleef vaak steken. Ook zat er een schroefdraad in het gat in het steuntje tussen de derde stembuis en de pijp die het derde ventiel in gaat. Waar dit voor dient is niet duidelijk. De borgschroef paste er in ieder geval niet in. Het gat hoort er overigens wel in, het schijnt met de gewichtsverdeling te maken hebben. Ik vond het ook moeilijk om het water uit de trompet te krijgen. Ook na afwatering m.b.v. de waterklep op de stembuis bleef er veel water in het tweede ventiel zitten. Dat krijg je er dan alleen uit door het buisje eruit te halen, maar dat liep ook erg stroef! Waarschijnlijk was dit ook de reden waarom het meeste slijpsel zich in het tweede ventiel ophoopte. Dat liep daardoor het slechtste. Waarschijnlijk heb ik een demonstratiemodel uit het begin van de productie getest. Yamaha verzekerde mij dat deze onvolkomenheden niet meer voor komen.
Het is mij ook niet duidelijk waarom er zo’n groot prijsverschil zit tussen de diverse Bb-trompetten. Zo is de Bobby Shew YTR-8310Z de helft goedkoper dan de YTR-9335NYS. De YTR-8335LA ligt in Amerika voor zo’n $ 300,- à $ 400,- meer in de winkels dan de YTR-8310Z. Ik kan me niet indenken dat de productie van een Artist Model zoveel meer kost: de toegepaste technieken zijn nagenoeg dezelfde. Het zal iets wel met marketing te maken hebben, of misschien heeft de klassieke trompettist meer geld te besteden....
Conclusie
Het is wel duidelijk dat Yamaha een goede weg is ingeslagen met deze nieuwe Artist Model-serie. Door de combinatie van oude technieken en nieuwe ontwikkelingen is Yamaha erin geslaagd een fantastische serie trompetten op de markt te brengen. Dat zal zeker een nieuwe schare enthousiaste trompettisten opleveren. Het speelgemak, de rijke klank, de grote dynamische mogelijkheden en het vermogen om te mengen met anderen hebben ervoor gezorgd dat ik deze YTR-9335NYS met veel plezier heb getest. De test bevestigt mijn opvatting dat een goed gebouwde trompet voor veel muziekstijlen inzetbaar is. Het blijft natuurlijk altijd een smaakkwestie of deze trompet ook voor iedereen geschikt is. De Yamaha-bouwers hebben echter nog meer pijlen op hun boog. Er komt nog een C-trompet in dezelfde serie, de YTR-9445NYS die ook samen met Robert Sullivan ontwikkeld is, en er komen nog twee Bb-trompetten. Al deze instrumenten komen uit de koker van Bob Malone: de YTR-9335CHS, die samen met John Hagstrom ontwikkeld is de YTR-8335LA die met leadtrompettist Wayne Bergeron ontwikkeld is. In de testperiode was nog niet duidelijk of de YTR-8335LA ook in Europa uitkomt. Laten we hopen van wel!
meer info : www.yamaha.nl
Copyright ©, 2006 Erik G. Veldkamp, All Rights Reserved | ||
| | | |
Erik Veldkamp.nl
